Noa sy ny Sambofiaran'ny Safo-drano
1. Nehemiah
(
03/06/2013 13:49)
Gen. 7:17-19 : Ary naharitra efa-polo andro tambonin’ny tany ny safo-drano, dia tonga betsaka ny rano ka nanainga ny sambo-fiara, dia nitsinkafona ho afaka amin’ ny tany izy. Ary nahery ny rano ka tonga betsaka indrindra tambonin’ ny tany; dia nandeha teny ambonin’ ny rano ny sambo-fiara. Ary nahery dia nahery indrindra ny rano teny ambonin’ny tany, ka voasarona ny tendrombohitra avo rehetra izay tambanin’ny lanitra rehetra.
Eto izany isika dia handinika ny momba an'ilay ampahan'ny Baiboly iharan'ny fanarabiana betsaka indrindra, dia ny Safo-drano t@ andron'i Noah. Arabiana sy tsiratsiraina @ toerana maro eran'izao tontolo izao, indrindrindrindra moa @ firenena mandroso izay nanary ny fotony kristiana.
Ity foana ny vontoatin'ny olona : avy taiza ilay rano ary nankaiza ? Rehefa vakina ny andininy etsy ambony dia mazava ho azy fa mitantara ny momba ny Safo-drano maneran-tany ilay izy. Kanefa efa tsy dia misy manaiky intsony ny manam-pahaizana fa nisy tranga mandoza nanova ny endriky ny eran'ny Tany t@ lasa fa manantitra fa nitovy @ fizotra natoraly fahita ankehitriny ny fizotra natoraly t@ lasa (izay no atao hoe "uniformitarianisme, izany hoe "ny ankehitriny no fanalahidin'ny lasa", izahao 2 Pet. 3), hatr@ nandresen'i Charles Lyell, izay nandroso sy nanohana ny hevitry ny uniformitarianisme, an'i Georges Cuvier, izay nilaza fa nisy loza nanova ny bolantany (géologie) tsindraindray tao anatin'ny tapitrisa taona nisian'ny tany (nanaiky ny tapitrisa taona i Cuvier, na dia nino ny Soratra Masina aza) t@ ady ara-tsiansa nifanaovan'izy 2 taorian'ny andron'i Napoléon. Nilaza i Lyell t@'izany fa ny "hanafaka ny siansa @ Mosesy no tanjony, angamba azo heverina fa nahomby izy ankehitriny :( .
Nanomboka hatreo dia ny uniformitarianisme no dôgma nanjaka t@ siansa, ary tsy nisy ny olona hatr@ namoahan'i J. Harlen Bretz, izay mpahaibolantany amerikana, lahatsoratra ara-tsiansa t@ 1925 t@ Gazetin'ny Bolantany, izay nanazavany ny niavian'ny toerana hafahafa 1 @ atsimo-atsinanan'ny état-n'i Washington, antsoina hoe "Channeled Scablands".
Ny hevitra naroson'i Bretz dia hoe rano be dia be nikoriana mafy @ fomba mandoza (izany hoe Safo-drano) no namorona ny Channeled Scablands. Teo @'izay dia nanomboka ny fifandirana t@ mpahaibolantany izay naharitra nandritry ny 40 taona. Notsiratsiraina, narabiana, nahilika ary noroahina t@'izay taranja izay i Bretz tao anatin'izay 40 taona izay. T@ 1925, nisy mpahaendribolantany (géomorphologue) mihitsy nandeha tany mandritry ny roatokombolana, ka nanatsoaka hevitra fa tsy nisy inona na inona mihitsy teny izay mampieritreritra fa nisy loza nitranga t@'iny toerana iny.
Mahatsikaiky ihany fa nahazo rariny ihany i Bretz 40 taona taorianan'izay, rehefa nisy mpahaibolantany maromaro nandinika ny toerana. Betsaka sady mazava ny porofo, ary fantatra ankehitriny ny zavatra nitranga. T@ faramparan'ny ère glaciaire, nisy soson-gilasy (izay antsoina hoe "calotte cordilliériène") nandrakotra ny ankabetsahan'ny tapany avaratry ny Amerika.
Nitsonika tsikelikely ilay soson-gilasy satria nihanafàna ny toetr'andro. Raha efa nahita glaçon nitsonika ianareo dia efafantatrareo fa ny atiny no mitsonika voalohany. Izay no nitranga, ary tahaky ny barrage ny sisiny atsimo.
Nanao fikarohana tany Colombie Britannique koa ny Dr Emil Silvestru, izay mpahaibolantany, ary nahita famantarana fa nisy vôlkana nipoaka teo ambonin'ny gilasy t@'izany, ka angamba nanafaingana ny fitsonihana ny soson-gilasy ilay izy. Ny rano avy @ fitsonihan'ny soson-gilasy dia namorona ny farihy Missoula, manodidina ny tananan'i Missoula, Montana ankehitriny. Efa tsy eo intsony ilay farihy @'izao fotoana izao, fa kosa mbola hita @ bolantany ny moron'ilay farihy.
Mariho fa nahita famantarana fa nisy farihy goavana dia goavana voatazon'ny sisin'ny glaciers t@ ère glaciaire ilay mpahaibolantany Joseph Thomas Pardee, izay teo t@ fihaonan'ny mpahaibolantany nanoloran'i Bretz ny teôriany. Kanefa nanakana azy hampahafantatra an'izay mandritry ny 40 taona ny tsindrihazolena nataon'ny lehibeny t@ fandrao very asa izy.
Rehefa tsy nahatàna intsony ny rano ny gilasy dia niraraka @ fomba mandoza ny rano 1 600 km tora-telo. Mbola hita ankehitriny ny famantarana manaporofo an'izay.
Ireto zavatra hitantsika eo amoron'ny renirano ireto dia noforonin'ny onja. Hita eo amoron'ny renirano rehetra ireny, ary santimetatra vitsivitsy ny haavony. Kanefa ireny hitantsika ireny dia 10 m ny haavony ! Ka angamba 1 km ny front d'eau nirohoka avy @ glacier be ka namolavola ny Channeled Scablands, nikoriana manaraka ny renirano Columbia ary nivarina t@ Ranomasimbe Pacifique !
Kanefa tsy nahita an'izay ilay mpahaiendribolantany t@ 1925 iny ! Satria maninona ? Nohajambain'ny hevitra raiki-tapisaka @ sainy hoe "ny ankehitriny no fanalahidin'ny lasa" izy !
Ity indray misy tranga mandoza nitranga t@ ère glaciaire. Rehefa niempo ny soson-gilasy laurentide tany Canada dia nitangorona ny rano ka nanome ny lac glacial Agassiz (Louis Agassiz no anaran'ilay manam-pahaizana Soisa nahita ny famantaran'ny ère glaciaire tany Eorôpa. Nandeha tany Amerika koa izy ary nahita famantaran'ny ère glaciaire koa tany, ka lasa mpampianatra tany Harvard izy). Nirakotra velarana nipaka manomboka avy @ Albetra Atsinanana ka hatrany Québec Andrefana ilay farihy. Nikoriana mankany @ Golfe du Mexique mandalo @ Mississipi ka ritra tsikelikely teo ilay izy.
Kanefa, rehefa nihamanify ilay soson-gilasy, nirohoka eo ambaniny ny rano (satria maivana nohon'ny rano ny gilasy). Nikoriana 1 000 000 metatra tora-3 isan-tsegondra ny rano, ary tsy nisy afa-tsy metatra vitsivitsy anelanelan'ny fototry ny soson-gilasy sy ny vato. Eritrereto anie ny herin'ny érosion naterak'ity tranga ity e ! Nivarina t@ baie de Hudson ny ampahan'ny rano, ary ny ampahany hafa koa dia namorona ny Niagara tao anatin'ny "indray mipi-maso ara-bolantany" ary nikoriana manaraka ny St-Laurent mankany @ Atlantique. Ahitàna relief manambara an'izao érosion izao ny tany lemak'i Saskatchewan any Manitoba.
Ka @ fomba ahoana no nanjary notsarovin'ny manam-pahaizana fa nisy tokoa ny tranga mandoza tahak'izao t@ lasa ? Tsy nieritreritra tampotampoka teo izy ireo hoe : "Ay ! Andao koa handinika ny loza voajanahary t@ lasa isika !" Izao no izy : nisy fotoana 1 t@ paléoclimatologie (fandinihana ny toetr'andro fahagola) izay tsy mety hazavaina dia ny Dryas tanora (na Dryas fah4) izany. Ny voambolana "Dryas" dia avy @ anaran'ny zavamaniry izay tsy mitsiry afa-tsy @ toundra. Rehefa ahitàna ny pollen-ny ny soson-dilatra 1 dia heverina fa manambara toetr'andro mangatsiaka izay. Misy sosona misy dryas 4 ny sosom-bato ambany tany.
Ka izao no zavatra tsikaritra : rehefa @'iny ilay nihanafàna tsikelikely ny toetr'andro t@ faramparan'ny ère glaciaire iny dia nidina 10°C tampoka ny hafanàna ! Eritrereto anie raha ny aty Madagasikara izao, izay ahitàna salan-kafanàna 30°C eo ho eo ankehitriny, ka manjary 20°C tampoka indray ny salan-kafanàna ! Tsy misy fizotra fantatra ankehitriny ahafahàna manazava an'izay.
Ka iny no nahafahana mahita ny fizotra izay mifehy ny toetr'andro eran'izao tontolo izao, dia ity :
Ny voambolana "thermohaline" dia avy @ teny Grika "thermos" (hafanàna) sy "halos" (hasina).
Andeha isika hamakafaka an'ity sary ity @ fomba tsotsotra (asa raha fiteny izay). Ilay izy dia azo ampitahaina @ ony mafana eo anivon'ny ranomasimbe, fa saingy lehibe im10 nohon'ny ony rehetra @'izao tontolo izao mitambatra. Mikoriana mamakivaky ny Ranomasimbe Atlantique ilay izy, ary rehefa tonga @ Pôles dia miakatra (satria mangatsiaka kokoa ny rano manodidina azy) ary mandefa hafanàna @ soson-drivotra. Manjary mavesabesatra kokoa sy masirasira kokoa ny rano ka milentika hatr@ faran'ny ranomasina ary miverina mikoriana mankany atsimo. Hitantsika @ sary fa misy sampany 1 miakatra mamakivaky ny Ranomasimbe Pasifika avy eo, ka rehefa tonga akaikikaikin'ny nosy Aléoutiennes, mihamafàna ka miakatra ary miverina atsimo, avy eo mandalo @ nosin'i Indonésie ary miteraka mousson, dia avy eo miverina @ Atlantika koa. Maharitra 1 000 taona ny tsingerina 1.
@ maha-thermohaline an'ilay izy, ny hafanàna sy ny hasin'ny rano no mifehy an'ity tsingerina ity. Kanefa ahoana indray raha nisy rano mamy sy mangatsiaka be dia be avy @ farihy Agassiz nivarina t@ ranomasimbe atlantika ? Hivarahontsana tanteraka ny tsingerina. Izay no niteraka ny Dryas tanora.
N.B. : izay scénario izay no nampiasaina t@ sarimihetsika "Le Jour d'Après" (The Day After Tomorrow") ;) .
Jereo ary ity lohasaha ity :
Ity no toerana maina indrindra ety ambonin'ny Tany, eny, maina nohon'ny efitra aza ! Ireo canaux hitantsika ireo dia nohadian'ny rano izay nikoriana t@ fomba mandoza anelanelan'ny glacier 1 sy ny vato eo ambaniny (écoulement catastrophique en feuille).
Ity anak1 ity no heveriko ho mahatsikaiky indrindra : efa voaporofo fa na dia ny lakandranon'ny Manche, izay mampisaraka ny France sy ny Angleterre dia nohadian'ny safo-drano mandoza. Mahatsikaiky hoy aho satria anglisy i Lyell, izay namorona ny fotopisainan'ny uniformitarianisme.
Talohan'izay mantsy dia nampifandray ny Angleterre sy ny France ny anticlinal Weald-Artois, izay mitovy asa @ barrage sy ny tetezana. Indray andro dia niempo ny ranon'ny glaciers tany avaratr'i Eorôpa, ka nirohoka ary nandrava ny tetezana (tsy kilalaon-teny izany an :) ).
Jereo ity sary HD-n'ny ambanin'ny Manche. Ireto endribolantany lavalava hitantsika ireto dia caractéristiques-n'ny fikoriana mandoza tahakan'ireny.
Eny e, angamba tsy izany no tena mahatsikaiky raha ny tena marina, fa ity : ny manam-pahaizan'izao tontolo izao dia mihevitra fa nisy Safo-drano tany @ planety Marsa, izay tsy ahitàna rano mitsiranodranoka, kanefa tsy mety manaiky mihitsy fa nisy ny Safo-drano manerana ny planety Tany, izay rakofan'ny rano mitsiranodranoka ny 2/3-n'ny velarany.
Ny zavatra hitantsika @'ity sary ity dia toa maneho fa nisy zavatra nitsiranodranoka nikoriana teo, nefa tsy misy porofo mihitsy fa rano ilay izy. Kanefa moa tokony ahagaga ny mpino ny Baiboly ve ? Efa milaza ny tenin'Andriamanitra fa rano no nanombohan'izao tontolo izao. (Gen. 1:6-8, 2 Pet. 3:5).
Eto izany isika dia handinika ny momba an'ilay ampahan'ny Baiboly iharan'ny fanarabiana betsaka indrindra, dia ny Safo-drano t@ andron'i Noah. Arabiana sy tsiratsiraina @ toerana maro eran'izao tontolo izao, indrindrindrindra moa @ firenena mandroso izay nanary ny fotony kristiana.
Ity foana ny vontoatin'ny olona : avy taiza ilay rano ary nankaiza ? Rehefa vakina ny andininy etsy ambony dia mazava ho azy fa mitantara ny momba ny Safo-drano maneran-tany ilay izy. Kanefa efa tsy dia misy manaiky intsony ny manam-pahaizana fa nisy tranga mandoza nanova ny endriky ny eran'ny Tany t@ lasa fa manantitra fa nitovy @ fizotra natoraly fahita ankehitriny ny fizotra natoraly t@ lasa (izay no atao hoe "uniformitarianisme, izany hoe "ny ankehitriny no fanalahidin'ny lasa", izahao 2 Pet. 3), hatr@ nandresen'i Charles Lyell, izay nandroso sy nanohana ny hevitry ny uniformitarianisme, an'i Georges Cuvier, izay nilaza fa nisy loza nanova ny bolantany (géologie) tsindraindray tao anatin'ny tapitrisa taona nisian'ny tany (nanaiky ny tapitrisa taona i Cuvier, na dia nino ny Soratra Masina aza) t@ ady ara-tsiansa nifanaovan'izy 2 taorian'ny andron'i Napoléon. Nilaza i Lyell t@'izany fa ny "hanafaka ny siansa @ Mosesy no tanjony, angamba azo heverina fa nahomby izy ankehitriny :( .
Nanomboka hatreo dia ny uniformitarianisme no dôgma nanjaka t@ siansa, ary tsy nisy ny olona hatr@ namoahan'i J. Harlen Bretz, izay mpahaibolantany amerikana, lahatsoratra ara-tsiansa t@ 1925 t@ Gazetin'ny Bolantany, izay nanazavany ny niavian'ny toerana hafahafa 1 @ atsimo-atsinanan'ny état-n'i Washington, antsoina hoe "Channeled Scablands".
Ny hevitra naroson'i Bretz dia hoe rano be dia be nikoriana mafy @ fomba mandoza (izany hoe Safo-drano) no namorona ny Channeled Scablands. Teo @'izay dia nanomboka ny fifandirana t@ mpahaibolantany izay naharitra nandritry ny 40 taona. Notsiratsiraina, narabiana, nahilika ary noroahina t@'izay taranja izay i Bretz tao anatin'izay 40 taona izay. T@ 1925, nisy mpahaendribolantany (géomorphologue) mihitsy nandeha tany mandritry ny roatokombolana, ka nanatsoaka hevitra fa tsy nisy inona na inona mihitsy teny izay mampieritreritra fa nisy loza nitranga t@'iny toerana iny.
Mahatsikaiky ihany fa nahazo rariny ihany i Bretz 40 taona taorianan'izay, rehefa nisy mpahaibolantany maromaro nandinika ny toerana. Betsaka sady mazava ny porofo, ary fantatra ankehitriny ny zavatra nitranga. T@ faramparan'ny ère glaciaire, nisy soson-gilasy (izay antsoina hoe "calotte cordilliériène") nandrakotra ny ankabetsahan'ny tapany avaratry ny Amerika.
Nitsonika tsikelikely ilay soson-gilasy satria nihanafàna ny toetr'andro. Raha efa nahita glaçon nitsonika ianareo dia efafantatrareo fa ny atiny no mitsonika voalohany. Izay no nitranga, ary tahaky ny barrage ny sisiny atsimo.
Nanao fikarohana tany Colombie Britannique koa ny Dr Emil Silvestru, izay mpahaibolantany, ary nahita famantarana fa nisy vôlkana nipoaka teo ambonin'ny gilasy t@'izany, ka angamba nanafaingana ny fitsonihana ny soson-gilasy ilay izy. Ny rano avy @ fitsonihan'ny soson-gilasy dia namorona ny farihy Missoula, manodidina ny tananan'i Missoula, Montana ankehitriny. Efa tsy eo intsony ilay farihy @'izao fotoana izao, fa kosa mbola hita @ bolantany ny moron'ilay farihy.
Mariho fa nahita famantarana fa nisy farihy goavana dia goavana voatazon'ny sisin'ny glaciers t@ ère glaciaire ilay mpahaibolantany Joseph Thomas Pardee, izay teo t@ fihaonan'ny mpahaibolantany nanoloran'i Bretz ny teôriany. Kanefa nanakana azy hampahafantatra an'izay mandritry ny 40 taona ny tsindrihazolena nataon'ny lehibeny t@ fandrao very asa izy.
Rehefa tsy nahatàna intsony ny rano ny gilasy dia niraraka @ fomba mandoza ny rano 1 600 km tora-telo. Mbola hita ankehitriny ny famantarana manaporofo an'izay.
Ireto zavatra hitantsika eo amoron'ny renirano ireto dia noforonin'ny onja. Hita eo amoron'ny renirano rehetra ireny, ary santimetatra vitsivitsy ny haavony. Kanefa ireny hitantsika ireny dia 10 m ny haavony ! Ka angamba 1 km ny front d'eau nirohoka avy @ glacier be ka namolavola ny Channeled Scablands, nikoriana manaraka ny renirano Columbia ary nivarina t@ Ranomasimbe Pacifique !
Kanefa tsy nahita an'izay ilay mpahaiendribolantany t@ 1925 iny ! Satria maninona ? Nohajambain'ny hevitra raiki-tapisaka @ sainy hoe "ny ankehitriny no fanalahidin'ny lasa" izy !
Ity indray misy tranga mandoza nitranga t@ ère glaciaire. Rehefa niempo ny soson-gilasy laurentide tany Canada dia nitangorona ny rano ka nanome ny lac glacial Agassiz (Louis Agassiz no anaran'ilay manam-pahaizana Soisa nahita ny famantaran'ny ère glaciaire tany Eorôpa. Nandeha tany Amerika koa izy ary nahita famantaran'ny ère glaciaire koa tany, ka lasa mpampianatra tany Harvard izy). Nirakotra velarana nipaka manomboka avy @ Albetra Atsinanana ka hatrany Québec Andrefana ilay farihy. Nikoriana mankany @ Golfe du Mexique mandalo @ Mississipi ka ritra tsikelikely teo ilay izy.
Kanefa, rehefa nihamanify ilay soson-gilasy, nirohoka eo ambaniny ny rano (satria maivana nohon'ny rano ny gilasy). Nikoriana 1 000 000 metatra tora-3 isan-tsegondra ny rano, ary tsy nisy afa-tsy metatra vitsivitsy anelanelan'ny fototry ny soson-gilasy sy ny vato. Eritrereto anie ny herin'ny érosion naterak'ity tranga ity e ! Nivarina t@ baie de Hudson ny ampahan'ny rano, ary ny ampahany hafa koa dia namorona ny Niagara tao anatin'ny "indray mipi-maso ara-bolantany" ary nikoriana manaraka ny St-Laurent mankany @ Atlantique. Ahitàna relief manambara an'izao érosion izao ny tany lemak'i Saskatchewan any Manitoba.
Ka @ fomba ahoana no nanjary notsarovin'ny manam-pahaizana fa nisy tokoa ny tranga mandoza tahak'izao t@ lasa ? Tsy nieritreritra tampotampoka teo izy ireo hoe : "Ay ! Andao koa handinika ny loza voajanahary t@ lasa isika !" Izao no izy : nisy fotoana 1 t@ paléoclimatologie (fandinihana ny toetr'andro fahagola) izay tsy mety hazavaina dia ny Dryas tanora (na Dryas fah4) izany. Ny voambolana "Dryas" dia avy @ anaran'ny zavamaniry izay tsy mitsiry afa-tsy @ toundra. Rehefa ahitàna ny pollen-ny ny soson-dilatra 1 dia heverina fa manambara toetr'andro mangatsiaka izay. Misy sosona misy dryas 4 ny sosom-bato ambany tany.
Ka izao no zavatra tsikaritra : rehefa @'iny ilay nihanafàna tsikelikely ny toetr'andro t@ faramparan'ny ère glaciaire iny dia nidina 10°C tampoka ny hafanàna ! Eritrereto anie raha ny aty Madagasikara izao, izay ahitàna salan-kafanàna 30°C eo ho eo ankehitriny, ka manjary 20°C tampoka indray ny salan-kafanàna ! Tsy misy fizotra fantatra ankehitriny ahafahàna manazava an'izay.
Ka iny no nahafahana mahita ny fizotra izay mifehy ny toetr'andro eran'izao tontolo izao, dia ity :
Ny voambolana "thermohaline" dia avy @ teny Grika "thermos" (hafanàna) sy "halos" (hasina).
Andeha isika hamakafaka an'ity sary ity @ fomba tsotsotra (asa raha fiteny izay). Ilay izy dia azo ampitahaina @ ony mafana eo anivon'ny ranomasimbe, fa saingy lehibe im10 nohon'ny ony rehetra @'izao tontolo izao mitambatra. Mikoriana mamakivaky ny Ranomasimbe Atlantique ilay izy, ary rehefa tonga @ Pôles dia miakatra (satria mangatsiaka kokoa ny rano manodidina azy) ary mandefa hafanàna @ soson-drivotra. Manjary mavesabesatra kokoa sy masirasira kokoa ny rano ka milentika hatr@ faran'ny ranomasina ary miverina mikoriana mankany atsimo. Hitantsika @ sary fa misy sampany 1 miakatra mamakivaky ny Ranomasimbe Pasifika avy eo, ka rehefa tonga akaikikaikin'ny nosy Aléoutiennes, mihamafàna ka miakatra ary miverina atsimo, avy eo mandalo @ nosin'i Indonésie ary miteraka mousson, dia avy eo miverina @ Atlantika koa. Maharitra 1 000 taona ny tsingerina 1.
@ maha-thermohaline an'ilay izy, ny hafanàna sy ny hasin'ny rano no mifehy an'ity tsingerina ity. Kanefa ahoana indray raha nisy rano mamy sy mangatsiaka be dia be avy @ farihy Agassiz nivarina t@ ranomasimbe atlantika ? Hivarahontsana tanteraka ny tsingerina. Izay no niteraka ny Dryas tanora.
N.B. : izay scénario izay no nampiasaina t@ sarimihetsika "Le Jour d'Après" (The Day After Tomorrow") ;) .
Jereo ary ity lohasaha ity :
Ity no toerana maina indrindra ety ambonin'ny Tany, eny, maina nohon'ny efitra aza ! Ireo canaux hitantsika ireo dia nohadian'ny rano izay nikoriana t@ fomba mandoza anelanelan'ny glacier 1 sy ny vato eo ambaniny (écoulement catastrophique en feuille).
Ity anak1 ity no heveriko ho mahatsikaiky indrindra : efa voaporofo fa na dia ny lakandranon'ny Manche, izay mampisaraka ny France sy ny Angleterre dia nohadian'ny safo-drano mandoza. Mahatsikaiky hoy aho satria anglisy i Lyell, izay namorona ny fotopisainan'ny uniformitarianisme.
Talohan'izay mantsy dia nampifandray ny Angleterre sy ny France ny anticlinal Weald-Artois, izay mitovy asa @ barrage sy ny tetezana. Indray andro dia niempo ny ranon'ny glaciers tany avaratr'i Eorôpa, ka nirohoka ary nandrava ny tetezana (tsy kilalaon-teny izany an :) ).
Jereo ity sary HD-n'ny ambanin'ny Manche. Ireto endribolantany lavalava hitantsika ireto dia caractéristiques-n'ny fikoriana mandoza tahakan'ireny.
Eny e, angamba tsy izany no tena mahatsikaiky raha ny tena marina, fa ity : ny manam-pahaizan'izao tontolo izao dia mihevitra fa nisy Safo-drano tany @ planety Marsa, izay tsy ahitàna rano mitsiranodranoka, kanefa tsy mety manaiky mihitsy fa nisy ny Safo-drano manerana ny planety Tany, izay rakofan'ny rano mitsiranodranoka ny 2/3-n'ny velarany.
Ny zavatra hitantsika @'ity sary ity dia toa maneho fa nisy zavatra nitsiranodranoka nikoriana teo, nefa tsy misy porofo mihitsy fa rano ilay izy. Kanefa moa tokony ahagaga ny mpino ny Baiboly ve ? Efa milaza ny tenin'Andriamanitra fa rano no nanombohan'izao tontolo izao. (Gen. 1:6-8, 2 Pet. 3:5).
répondu par Nehemiah le 04/06/2013 07:53